Odzyskany, gotycki ołtarz powrócił do Bazyliki Mariackiej w Gdańsku

Przez 78 lat cenny zabytek znajdował się w Berlinie. Wrócił do Polski na mocy porozumienia między polskim kościołem katolickim i kościołem ewangelickim w Berlinie.
Obraz datowany jest na lata 20. XV w. Przedstawia Trójcę Świętą w typie Pietas Domini – Bóg Ojciec podtrzymuje ciało Jezusa, a między ich głowami znajduje się Duch Święty w postaci gołębicy. Predella (dolna część ołtarza w postaci zdobionej skrzyni) pochodzi z lat 1400-1420.
Ołtarz Trójcy Świętej Bractwa św. Jerzego był najcenniejszym dziełem sztuki w kościele Najświętszej Marii Panny w Gdańsku, zanim nie pojawił się w nim “Sąd Ostateczny” Hansa Memlinga. Obraz powstał techniką tempery na drewnie z użyciem złotej folii. Autor dzieła nie jest znany, ale historycy wskazują na warsztat nieznanego mistrza gdańskiego.
Dwa lata temu, bezpośrednio po odzyskaniu wywiezionego w 1943 roku ołtarza, został on umieszczony w zakrystii Bazyliki Mariackiej, gdzie stworzono warunki właściwe do tego, żeby „przeszedł kwarantannę”, czyli oswoił się z tutejszymi warunkami wilgotności i temperatury.
W czerwcu 2022 cenny zabytek wrócił na swoje dawne miejsce – do nawy głównej Bazyliki. Liturgiczne powitanie ołtarza miało charakter ekumenicznej modlitwy, której przewodniczyli Christian Stäblein, biskup kościoła ewangelickiego Berlina, Brandenburgii i Śląskich Górnych Łużyc, oraz abp Tadeusz Wojda, metropolita gdański. Zwierzchnicy kościołów zadeklarowali, że będą rozmawiać o powrocie do Bazyliki Mariackiej w Gdańsku innych dzieł sztuki, wywiezionych do Niemiec w czasie II Wojny Światowej.

Bazylika Mariacka – największa ceglana świątynia w Europie, nazywana „Koroną Gdańska”.

Bazylika Mariacka to jeden z największych budynków sakralnych w Europie. Świątynia ma długość 105 m., szerokość 66 m. i kubaturę ok. 155 000 m3. Była budowana przez ponad 150 lat, od połowy XIV do końca XV stulecia. Otacza ją 31 kaplic. Wewnątrz 26 filarów wspiera sklepienie gwiaździste i kryształowe, sięgające do 30 m wysokości.
Na początku XVI wieku w Bazylice odprawiano zarówno msze katolickie jak i protestanckie. Pod koniec XVI stulecia Bazylika stała się kościołem wyłącznie protestanckim. W 1945 r. znaczna część świątyni uległa zniszczeniu. W 1952 r. rozpoczęła się odbudowa kościoła, którą ukończono pod koniec 1955 r. Od tego czasu jest kościołem katolickim.
Wnętrze kościoła oświetlone jest przez 41 olbrzymich okien, z których największe, zdobione witrażem znajduje się w części wschodniej prezbiterium. Do wnętrza kościoła prowadzi 7 bram: Kaletnicza, Radnych, Wysoka, Mariacka, Groblowa z widniejącym nad nią zegarem „Groblowym” z 1635-37 r., Szewska, której tympanon zdobi „Scena Zaśnięcia Marii” z 1420 r. oraz brama pod wieżą. Nad świątynią wznosi się 7 wież iglicznych, 3 ceramiczne i masywna dzwonnica o wysokości 82 m, zakończona dwoma dachami, między którymi znajduje się pomost widokowy.
We wnętrzu kościoła podziwiać można m.in. dębowy, późnogotycki, główny ołtarz z 1517 roku prezentujący scenę Koronacji Najświętszej Marii Panny. Przy Zakrystii znajduje się dzieło H. Duringera z Torunia – rekonstrukcja słynnego zegara astronomicznego z lat 1464-1470. Dwunastometrowy zegar pokazuje godziny, fazy księżyca oraz znaki zodiaku.
Ponadto, na długiej liście słynnych zabytków Bazyliki Mariackiej znajduje się figura Pięknej Madonny Gdańskiej wyrzeźbiona w latach 1400-1435 oraz Pieta – rzeźba gotycka.
Posadzka składa się z około 400 płyt nagrobnych, pod którymi pochowani zostali znamienici gdańszczanie. Najstarsza płyta datowana jest na 1411 rok. Spoczywają pod nią pierwsi burmistrzowie Gdańska Konrad Leczkow i Arnold Hecht.
Pisząc o dziełach sztuki z Bazyliki Mariackiej nie sposób pominąć tryptyku Hansa Memlinga – „Sąd Ostateczny”. W świątyni można zobaczyć XIX-wieczną kopię słynnego dzieła. Oryginał znajduje się w Muzeum Narodowym w Gdańsku. Tryptyk jest jednym z najwybitniejszych i najlepiej zachowanych przykładów malarstwa niderlandzkiego na świecie. Na przestrzeni stuleci wielu możnych i wpływowych kolekcjonerów pragnęło go mieć w swoich zbiorach. Był zdobywany, kradziony, ukrywany i bezprawnie przetrzymywany. W 1956 roku wrócił do Polski. Ale nie wrócił do Bazyliki Mariackiej.